Nghị định 340/2025/NĐ-CP: Hàng loạt quy định mới về xử phạt trong mua bán vàng miếng sắp áp dụng

Với việc Chính phủ chính thức ban hành Nghị định 340/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 09/02/2026, thị trường vàng trong nước đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Bộ quy tắc mới này không chỉ siết chặt từ giao dịch mua bán, minh bạch giá cả mà còn đặt ra những mức phạt tiền lên đến hàng trăm triệu đồng nhằm dọn dẹp các hoạt động kinh doanh “chợ đen”, từ đó bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và ổn định thị trường tài chính quốc gia.

Thị trường vàng Việt Nam đang chuẩn bị bước sang một trang mới với sự xuất hiện của một “luật chơi” nghiêm ngặt chưa từng có. Vào ngày 25/12/2025, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 340/2025/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, trong đó có nhiều quy định đột phá nhắm vào hoạt động kinh doanh vàng.

Văn bản này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 09/02/2026, mở ra một kỷ nguyên quản lý minh bạch và chặt chẽ hơn đối với một kênh đầu tư truyền thống nhưng cũng nhiều biến động. Động thái này được giới chuyên môn nhận định là bước đi cần thiết để hóa giải bài toán lòng vòng của thị trường vàng trong nước, vốn tồn tại không ít bất cập trong thời gian qua.

Nghị định 340 có phạm vi điều chỉnh rộng, bao trùm hầu hết các hoạt động trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, từ quản trị nội bộ, huy động vốn, hoạt động ngoại hối, phòng chống rửa tiền cho đến an toàn công nghệ thông tin. Tuy nhiên, phần quy định về kinh doanh vàng mới là tâm điểm thu hút sự chú ý của đông đảo người dân và doanh nghiệp.

Thay vì chỉ tập trung vào các tổ chức lớn, lần đầu tiên, nghị định này thiết lập những chế tài rõ ràng và cụ thể đối với cả hành vi của cá nhân người mua bán, đặc biệt là các giao dịch trái quy định. Điều này cho thấy quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc dẫn dắt toàn bộ thị trường vàng đi vào khuôn khổ, xóa bỏ các kẽ hở cho hoạt động kinh doanh không minh bạch.

Những thay đổi “chạm đến ví tiền” của người mua vàng bình thường

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị định 340 là việc quy định trách nhiệm pháp lý trực tiếp lên người tiêu dùng. Theo đó, hành vi mua, bán vàng miếng với một tổ chức tín dụng hoặc doanh nghiệp không có Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng sẽ bị xử phạt.

Ở lần vi phạm đầu tiên, hình thức xử phạt là cảnh cáo. Tuy nhiên, nếu tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần, cá nhân đó có thể bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng. Quy định tương tự cũng áp dụng cho hành vi sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán trong các giao dịch thương mại thông thường.

Đi kèm với đó là yêu cầu bắt buộc về hình thức thanh toán. Nghị định nêu rõ, hành vi không thực hiện thanh toán mua, bán vàng qua tài khoản thanh toán theo quy định cũng sẽ bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng.

Điều khoản này nhằm hướng tới mục tiêu minh bạch hóa dòng tiền trong các giao dịch vàng, từ đó kiểm soát hiệu quả hoạt động kinh doanh, ngăn chặn rửa tiền và trốn thuế. Nó buộc cả người bán lẫn người mua phải từ bỏ thói quen giao dịch bằng tiền mặt khối lượng lớn, chuyển sang sử dụng hệ thống ngân hàng, tạo ra một “vết dầu loang” tích cực trong việc số hóa và chính thức hóa toàn bộ thị trường.

Mức phạt “thép” nhắm vào doanh nghiệp

Đối với các doanh nghiệp kinh doanh vàng, Nghị định 340 thiết lập một khung hình phạt có mức độ nghiêm trọng tăng dần, phản ánh mức độ vi phạm.

Mức phạt từ 30 - 50 triệu đồng được áp dụng cho các hành vi liên quan đến minh bạch thông tin sản phẩm và giá cả, bao gồm: không niêm yết công khai giá mua, bán vàng miếng, vàng trang sức; sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ hoặc vàng miếng mà không công bố tiêu chuẩn áp dụng, khối lượng, hàm lượng và không ghi nhãn hàng hóa đầy đủ.

Mức phạt từ 140 - 180 triệu đồng nhắm vào các vi phạm về phương thức kinh doanh và điều kiện hoạt động. Cụ thể, các hành vi bị phạt ở mức này bao gồm: kinh doanh mua bán vàng miếng thông qua đại lý ủy nhiệm; không thực hiện đúng quy định về trạng thái vàng; xuất nhập khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ hoặc nguyên liệu (dạng bột, dung dịch...) không đúng ngành nghề đăng ký; sản xuất, kinh doanh vàng trang sức khi không đủ điều kiện; và gia công vàng mà không có đăng ký trong giấy phép kinh doanh.

Mức phạt từ 200 - 400 triệu đồng được dành cho những vi phạm nghiêm trọng nhất, chủ yếu liên quan đến giấy phép hoạt động. Trong đó:

• Phạt 200-250 triệu đồng cho hành vi sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu sai mục đích hoặc tái phạm kinh doanh qua đại lý ủy nhiệm.
• Phạt 250-300 triệu đồng cho hành vi sản xuất vàng miếng không đúng quy định.
• Phạt 300-400 triệu đồng – mức phạt cao nhất trong lĩnh vực kinh doanh vàng – áp dụng cho các hành vi như: sản xuất, kinh doanh vàng miếng mà không có giấy phép; xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu, vàng miếng không có giấy phép; hoặc thực hiện bất kỳ hoạt động kinh doanh vàng nào khác khi chưa được cấp phép.

Một điểm then chốt cần lưu ý: Tất cả các mức phạt tiền nêu trên là dành cho cá nhân.

Theo Điều 5 của Nghị định, mức phạt đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm sẽ gấp đôi (02 lần) mức phạt áp dụng cho cá nhân. Điều này có nghĩa, một doanh nghiệp vi phạm hành vi kinh doanh không phép có thể đối mặt với khoản tiền phạt lên đến 800 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, các hình thức xử phạt bổ sung như đình chỉ hoạt động kinh doanh vàng miếng từ 6 đến 9 tháng, hoặc tịch thu tang vật, vàng vi phạm cũng có thể được áp dụng.

Mở rộng tầm kiểm soát

Tầm ảnh hưởng của Nghị định 340 không dừng lại ở các cửa hàng vàng trong nước. Văn bản này còn mở rộng sự kiểm soát ra biên giới quốc gia. Cụ thể, hành vi mang theo vàng khi xuất cảnh, nhập cảnh không đúng quy định của pháp luật, trừ các vi phạm thuộc lĩnh vực hải quan, sẽ bị phạt tiền từ 80 đến 100 triệu đồng. Quy định này nhằm siết chặt quản lý dòng chảy vàng xuyên biên giới, một kênh từng bị lợi dụng để đầu cơ, găm giữ và thao túng thị trường.

Đáng chú ý, Nghị định 340 còn đồng thời siết chặt quản lý hoạt động ngoại hối, một lĩnh vực có mối liên hệ mật thiết với thị trường vàng. Nghị định quy định phạt cảnh cáo đối với hành vi mua bán ngoại tệ giữa cá nhân hoặc tại tổ chức không phép với giá trị dưới 1.000 USD.

Mức phạt sẽ tăng dần theo giá trị giao dịch: từ 10-20 triệu đồng (1.000 - dưới 10.000 USD), 20-30 triệu đồng (10.000 - dưới 100.000 USD), và lên đến 80-100 triệu đồng nếu giá trị từ 100.000 USD trở lên. Việc quản lý song hành hai kênh đầu tư “vàng và ngoại tệ” này cho thấy một cách tiếp cận tổng thể và toàn diện của cơ quan quản lý trong việc ổn định thị trường tài chính.