Venezuela chi 300 triệu USD từ dầu mỏ để cứu đồng bolivar

Giữa lúc đồng bolivar mất giá thê thảm và lạm phát phi mã, Venezuela vừa công bố kế hoạch sử dụng 300 triệu USD từ thương vụ bán dầu do Mỹ làm trung gian để can thiệp thị trường ngoại hối - một động thái hiếm hoi nhằm ổn định tiền tệ và bảo vệ thu nhập người lao động.

Ngày 21 tháng 1 năm 2026, Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez công bố thông tin đáng chú ý: đất nước vừa tiếp nhận khoảng 300 triệu USD từ hoạt động bán dầu thô do Washington sắp xếp. Nguồn tiền này sẽ được dùng để hỗ trợ tỷ giá bolivar so với USD, với mục tiêu kép là ổn định thị trường ngoại hối và bảo vệ thu nhập của người lao động đang bị xói mòn nghiêm trọng.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh đồng tiền quốc gia của Venezuela đang chịu áp lực khủng khiếp. Theo dữ liệu thời gian thực, tỷ giá VES/USD vào ngày 21/1/2026 chỉ còn 0.00288, giảm 1.60% trong ngày và quan trọng hơn, đã sụt giảm 84.0554% so với cùng kỳ năm trước. Đây không chỉ là con số thống kê khô khan, mà phản ánh cuộc khủng hoảng tiền tệ trầm trọng mà người dân Venezuela phải đối mặt hàng ngày.

Khoản tiền 300 triệu USD mà bà Rodriguez công bố thực chất là phần đầu tiên trong một thỏa thuận năng lượng lớn hơn nhiều giữa Caracas và Washington. Theo thông tin, đây là khoản thu đầu tiên từ thỏa thuận cung cấp 50 triệu thùng dầu mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố với Venezuela.

Một quan chức Mỹ cho biết Washington đã hoàn tất đợt bán dầu đầu tiên của Venezuela trong khuôn khổ thỏa thuận trị giá 2 tỷ USD đạt được hồi đầu tháng. Doanh thu từ đợt bán dầu đầu tiên này ước khoảng 500 triệu USD, và 300 triệu USD đã được chuyển cho phía Venezuela.

Tổng thống Trump tuyên bố vào ngày 20/1 rằng Mỹ đã nhận 50 triệu thùng dầu từ Venezuela và đang bán một phần trong số đó trên thị trường mở. Ông cũng tiết lộ Mỹ có kế hoạch kiểm soát các nguồn tài nguyên dầu mỏ của Venezuela trong thời gian dài, nhằm tái thiết ngành dầu khí đang xuống cấp của nước này thông qua một kế hoạch trị giá 100 tỷ USD.

Song song với việc sử dụng nguồn thu từ dầu mỏ để ổn định tiền tệ, chính phủ lâm thời Venezuela đang triển khai những cải cách pháp lý sâu rộng nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho đầu tư nước ngoài.

Quốc hội Venezuela ngày 20/1 thông báo kế hoạch sửa đổi 29 đạo luật, trong đó có các quy định về đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực dầu khí. Động thái này nhằm mở đường cho các nhà đầu tư Mỹ tiếp cận sâu hơn vào trữ lượng dầu mỏ khổng lồ của Venezuela, vốn được xếp vào hàng lớn nhất thế giới.

Theo luật hiện hành, các đối tác nước ngoài bắt buộc phải liên doanh với tập đoàn dầu khí nhà nước PDVSA, trong đó phía Venezuela luôn nắm giữ cổ phần chi phối. Tuy nhiên, những cải cách đang được xem xét có thể làm thay đổi cơ bản mô hình này.

Nghị sĩ Jorge Rodriguez cho biết việc sửa đổi chính sách về luật dầu mỏ sẽ được đưa ra tranh luận lần đầu trong tuần này, và sẽ dựa trên một cấu trúc đối tác đã được giới thiệu từ khi ông Maduro còn nắm quyền. Luật hiện có một mẫu hợp đồng duy nhất cho các liên doanh do PDVSA kiểm soát, nhưng trong những năm gần đây Venezuela đã đưa vào sử dụng các hợp đồng “tham gia sản xuất” cho các quan hệ đối tác mới.

Trong bài diễn văn thường niên trước các nhà lập pháp, bà Rodriguez nhấn mạnh việc sửa đổi luật là cần thiết để tạo điều kiện cho các dòng vốn ngoại chảy vào các mỏ dầu mới - những nơi vốn chưa được khai thác hiệu quả hoặc thiếu hụt cơ sở hạ tầng nghiêm trọng.

Bà cũng tiết lộ kế hoạch thành lập hai quỹ chủ quyền từ nguồn thu hợp tác năng lượng: “Từ sự hợp tác năng lượng này, bất kỳ loại tiền tệ nào thu được sẽ được chuyển vào hai quỹ. Quỹ chủ quyền đầu tiên sẽ dành cho bảo trợ xã hội để cải thiện thu nhập cho người lao động của chúng ta”.

Để thực hiện hiệu quả các cải cách và thu hút đầu tư, chính phủ lâm thời Venezuela đã có những điều chỉnh nhân sự quan trọng. Bà Rodriguez bổ nhiệm ông Calixto Ortega - cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Venezuela - giữ cương vị lãnh đạo Trung tâm Đầu tư Sản xuất Quốc tế.

Ông Ortega không phải là nhân vật xa lạ với thị trường năng lượng Mỹ. Ông từng được cử công tác tại Houston, thành phố trung tâm của ngành lọc dầu Mỹ, trong khuôn khổ phái bộ ngoại giao Venezuela. Việc bổ nhiệm này được kỳ vọng sẽ tận dụng kinh nghiệm và mạng lưới quan hệ của ông Ortega để “tiếp tục thu hút đầu tư trong nước và quốc tế” nhằm thúc đẩy phục hồi kinh tế.

Để hiểu đầy đủ ý nghĩa của động thái 300 triệu USD can thiệp tỷ giá, cần đặt nó trong bối cảnh tiền tệ đầy biến động của Venezuela những năm qua.

Đồng USD hiện được sử dụng rộng rãi trong các giao dịch tại Venezuela và đã được hợp pháp hóa từ năm 2019 nhằm ứng phó với tình trạng lạm phát cao. Tuy nhiên, các biện pháp trừng phạt liên quan đến dầu mỏ trong nhiều năm qua đã khiến nguồn cung ngoại tệ bị hạn chế, tạo áp lực lớn lên tỷ giá trên thị trường.

Theo số liệu từ Trading Economics, tỷ giá USD/VES vào ngày 21/1/2026 là 346.83, tăng 1.62% so với phiên trước đó. Đáng chú ý hơn, đồng bolivar đã mất giá 20.39% trong vòng một tháng qua và suy yếu 523.55% trong 12 tháng. Tỷ lệ lạm phát của Venezuela tính đến tháng 4/2025 vẫn ở mức 172%, dù đã giảm từ mức cao hơn nhiều trong những năm siêu lạm phát trước đó.

Dữ liệu từ Wise cho thấy tỷ giá VES/USD trong tuần qua dao động trong khoảng 0.00288 đến 0.0030, với mức trung bình là 0.0029. Biên độ 52 tuần thậm chí còn rộng hơn nhiều, từ 0.00288 đến 0.01796, cho thấy sự biến động cực độ mà đồng tiền này phải trải qua.

Bên cạnh những thách thức kinh tế, Venezuela còn phải đối mặt với vấn đề an ninh trên biển liên quan đến vận chuyển dầu. Quân đội Mỹ cho biết họ đã bắt giữ một tàu chở dầu nghi có liên quan đến Venezuela vào ngày 20/1 tại vùng Caribe, đánh dấu vụ bắt giữ thứ 7 kể từ khi Tổng thống Donald Trump khởi động chiến dịch đột kích vào quốc gia Nam Mỹ này.

Con tàu có tên Sagitta bị bắt giữ mà không xảy ra sự cố. Mỹ tuyên bố họ quyết tâm “bảo đảm rằng lượng dầu duy nhất rời khỏi Venezuela là lượng dầu được điều phối một cách đúng quy trình”.

Theo quân đội Mỹ, các tàu từng bị chặn bắt trước đây nằm trong diện trừng phạt của Mỹ, hoặc thuộc về “hạm đội bóng tối” - những con tàu che giấu nguồn gốc để vận chuyển dầu từ các quốc gia sản xuất lớn đang bị trừng phạt. Những hành động này cho thấy Washington đang siết chặt kiểm soát đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Venezuela ngoài kênh chính thức.

Động thái sử dụng 300 triệu USD từ bán dầu để ổn định tỷ giá cho thấy chính phủ lâm thời Venezuela nhận thức rõ tính cấp bách của việc khôi phục sự ổn định tiền tệ. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự của biện pháp này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

Thứ nhất, quy mô can thiệp 300 triệu USD liệu có đủ để tạo ra tác động lâu dài trên thị trường ngoại hối Venezuela, vốn đã quen với những biến động cực đoan? So với mức dự trữ ngoại hối hạn chế của quốc gia này, đây là một khoản tiền đáng kể, nhưng cần được duy trì đều đặn mới tạo được niềm tin bền vững.

Thứ hai, thành công của các cải cách pháp lý trong việc thu hút đầu tư nước ngoài vào ngành dầu khí sẽ quyết định dòng ngoại tệ ổn định chảy vào Venezuela trong tương lai. Kế hoạch sửa đổi 29 đạo luật, đặc biệt là những thay đổi trong luật đầu tư dầu khí, cần được thực thi minh bạch và nhất quán.

Thứ ba, bối cảnh địa chính trị tiếp tục đóng vai trò then chốt. Mối quan hệ giữa Caracas và Washington, vốn đang có dấu hiệu tan băng thông qua thỏa thuận dầu mỏ, cần được củng cố để tạo môi trường ổn định cho đầu tư và thương mại.

Bà Rodriguez đã nhấn mạnh Venezuela đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng và chính phủ sẽ tìm kiếm các giải pháp thực tế đa dạng hơn trong quan hệ kinh tế đối ngoại. Bà cũng khẳng định Caracas sẵn sàng xử lý quan hệ với tất cả các đối tác, bao gồm cả Mỹ, trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau.

Hành trình phục hồi của nền kinh tế Venezuela vẫn còn nhiều chông gai, nhưng việc sử dụng nguồn thu từ dầu mỏ để ổn định tiền tệ, kết hợp với cải cách pháp lý đồng bộ và điều chỉnh nhân sự chiến lược, cho thấy một cách tiếp cận bài bản hơn so với trước đây.

Thành công của những nỗ lực này không chỉ quyết định tương lai kinh tế Venezuela, mà còn có thể tạo ra những bài học quan trọng về quản lý khủng hoảng tiền tệ trong bối cảnh cấm vận quốc tế.