Vàng hồi lại trên 5.000 USD/oz: Sức mua từ Trung Quốc và căng thẳng địa chính trị thúc đẩy đà tăng

Vào sáng ngày 9 tháng 2 năm 2026 (giờ châu Á), thị trường tài chính toàn cầu chứng kiến một diễn biến đáng chú ý khi giá vàng giao ngay (XAU/USD) bật tăng mạnh, phá vỡ ngưỡng tâm lý quan trọng 5.000 USD/ounce và tiến sát 5.035 USD. Mức giá này không chỉ đại diện cho mức cao nhất trong hơn một tuần mà còn củng cố xu hướng tăng dài hạn đã được thiết lập từ năm 2024.

Động thái tăng giá này xảy ra trong bối cảnh đồng Đô la Mỹ (USD) suy yếu và là kết quả của sự hội tụ từ nhiều yếu tố, từ chính sách tiền tệ, hoạt động của các định chế tài chính lớn cho đến những căng thẳng địa chính trị chưa có hồi kết. Các nhà phân tích từ Reuters và Bloomberg đều nhất trí rằng, đây không phải là một đợt tăng kỹ thuật đơn thuần, mà là phản ánh của những dòng chảy vốn sâu sắc và sự thay đổi trong cấu trúc dự trữ tài sản toàn cầu.

Trọng tâm của đà tăng lần này nằm ở Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC). Theo số liệu chính thức mới được công bố, PBOC đã mua ròng vàng trong 15 tháng liên tiếp tính đến tháng 1/2026, nâng dự trữ vàng chính thức lên 74,19 triệu ounce troy tinh khiết. Chuỗi hành động kiên định và dài hạn này biến Trung Quốc thành động lực mua vàng lớn nhất từ khu vực ngân hàng trung ương, với mục tiêu chiến lược rõ ràng là đa dạng hóa dự trữ ngoại hối và giảm thiểu sự phụ thuộc vào đồng USD.

Các chuyên gia từ World Gold Council nhấn mạnh, hoạt động mua vào của PBOC cùng các ngân hàng trung ương khác trên toàn cầu đã góp phần quan trọng vào việc đẩy giá vàng tăng hơn 70% trong vòng một năm qua. Họ nhận định xu hướng tích lũy vàng của các ngân hàng trung ương, đặc biệt từ các nền kinh tế mới nổi, sẽ vẫn là một trụ cột vững chắc hỗ trợ giá vàng trong suốt năm 2026.

Song song với động lực từ nhu cầu vật chất, thị trường vàng cũng nhận được đà từ những bất ổn chính sách tiền tệ tại Mỹ. Những lo ngại mới về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dưới nhiệm kỳ mới của Tổng thống Donald Trump đã tạo ra áp lực giảm giá đáng kể lên đồng USD.

Sự việc bắt nguồn từ tuyên bố của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, người đã không loại trừ khả năng mở cuộc điều tra hình sự đối với ông Kevin Warsh - ứng cử viên Chủ tịch Fed do ông Trump đề cử, nếu ông Warsh từ chối thực hiện việc hạ lãi suất. Thông tin này gây ra một cú sốc đối với thị trường, làm dấy lên nghi ngờ về khả năng Fed có thể bị ảnh hưởng bởi áp lực chính trị, dẫn đến các quyết định nới lỏng tiền tệ thiếu chặt chẽ.

Một đồng USD suy yếu vì lý do chính sách làm tăng sức hấp dẫn của vàng, vốn được định giá bằng chính đồng tiền này. Tâm lý thận trọng này càng được củng cố khi thị trường đang trong trạng thái chờ đợi hai dữ liệu kinh tế trọng yếu của Mỹ: báo cáo việc làm tháng 1, vốn bị hoãn và dự kiến công bố vào thứ Tư tuần này, và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 1. Kết quả của những báo cáo này sẽ định hình lại kỳ vọng về lộ trình lãi suất của Fed trong những tháng tới.

Trên mặt trận địa chính trị, các diễn biến quanh cuộc đàm phán hạt nhân Mỹ-Iran tiếp tục đóng vai trò là chất xúc tác cho nhu cầu tìm nơi trú ẩn an toàn. Sau cuộc gặp vào thứ Sáu, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian mô tả đây là “một bước tiến”, trong khi Ngoại trưởng Abbas Araghchi nhấn mạnh đối thoại chỉ có thể thành công khi không có các mối đe dọa. Phía Mỹ, Tổng thống Trump thông báo sẽ có một cuộc họp tiếp theo đầu tuần và cảnh báo về “hậu quả rất nghiêm trọng” nếu không đạt được thỏa thuận.

Việc hai bên đồng ý tiếp tục đối thoại đã phần nào làm dịu bớt nỗi lo về một cuộc leo thang quân sự ngay lập tức, một kịch bản vốn có thể đẩy giá vàng tăng vọt. Tuy nhiên, các nhà phân tích từ J.P. Morgan lưu ý rằng bất kỳ dấu hiệu đổ vỡ nào trong các cuộc đàm phán sắp tới đều có thể nhanh chóng đảo ngược tâm lý và kích hoạt dòng tiền đổ vào vàng.

Một yếu tố hỗ trợ bổ sung đến từ khu vực châu Á, nơi chiến thắng áp đảo của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi trong cuộc bầu cử sớm. Chiến thắng này củng cố kỳ vọng rằng bà Takaichi sẽ tiếp tục theo đuổi các chính sách tài khóa nới lỏng và duy trì áp lực giảm giá lên đồng Yên. Một đồng Yên yếu thường thúc đẩy nhu cầu mua vàng từ các nhà đầu tư trong nước Nhật Bản như một biện pháp phòng ngừa rủi ro tiền tệ, đồng thời góp phần vào áp lực giảm giá chung của các đồng tiền chính so với vàng.

Các chuyên gia từ Macquarie và Deutsche Bank đánh giá rằng môi trường chính sách tiền tệ cực kỳ dễ dàng của Nhật Bản sẽ tiếp tục là một yếu tố hỗ trợ dài hạn cho giá vàng.

Một cuộc khảo sát của Reuters trên 30 nhà phân tích cho thấy mức dự báo trung bình cho năm 2026 là 4.746 USD/ounce, tuy nhiên xu hướng điều chỉnh tăng đang rất rõ ràng sau các diễn biến mới nhất. World Gold Council cũng khẳng định, nhu cầu mạnh mẽ từ châu Á cùng với xu hướng đa dạng hóa dự trữ toàn cầu sẽ tiếp tục là động lực chính trong trung và dài hạn.

Như vậy, việc giá vàng lấy lại và củng cố vị thế trên ngưỡng 5.000 USD/ounce là hệ quả của một cấu trúc thị trường vững chắc. Động lực không chỉ đến từ các yếu tố ngắn hạn như dữ liệu kinh tế hay đàm phán chính trị, mà còn từ những thay đổi chiến lược sâu sắc hơn, như chiến lược tích lũy vàng của các ngân hàng trung ương và mối lo ngại về tính bền vững của hệ thống tiền tệ quốc tế.

Trong ngắn hạn, thị trường sẽ tập trung theo dõi phản ứng trước báo cáo việc làm và lạm phát của Mỹ. Tuy nhiên, với nền tảng nhu cầu vật chất vững chắc và môi trường địa chính trị - kinh tế vẫn còn nhiều bất định, xu hướng tăng cơ bản của vàng được dự báo sẽ còn tiếp diễn. Đối với nhà đầu tư, đây vẫn là thời điểm cần theo dõi sát sao các diễn biến và cân nhắc kỹ lưỡng các rủi ro trước mắt để có những quyết định phù hợp.