Lời nói đầu:USD/JPY đối mặt rủi ro sụt giảm khi lo ngại suy thoái toàn cầu lấn át tín hiệu từ BOJ. Phân tích tác động từ thị trường trái phiếu, làn sóng cắt giảm việc làm do AI, và ngưỡng kỹ thuật quan trọng.
Cú breakout từ chính sách BOJ Nhật Bản nhanh chóng phai nhạt trước lo ngại tăng trưởng toàn cầu, tín hiệu bull flattening từ trái phiếu và làn sóng cắt giảm việc làm do AI tại Block đang vẽ nên bức tranh ảm đạm cho các giao dịch carry trade yên Nhật.

Theo tổng hợp và phân tích, cặp tỷ giá USD/JPY vừa trải qua một đợt phá vỡ tăng giá ngắn hạn nhờ yếu tố nội địa Nhật Bản nhưng đang nhanh chóng mất đà khi những lo ngại về triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu nổi lên mạnh mẽ. Với đường cong lợi suất phẳng hóa và vị thế carry trade kéo giãn, rủi ro giảm giá đang tích tụ, đòi hỏi nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các tín hiệu kinh tế sắp tới.
Sự chuyển dịch này không chỉ xuất phát từ nội bộ Nhật Bản mà còn phản ánh bức tranh rộng lớn hơn về tăng trưởng danh nghĩa đang chậm lại trên phạm vi toàn cầu, đặt dấu hỏi lớn về tính bền vững của chiến lược vay yên Nhật lãi suất thấp để đầu tư vào tài sản lợi suất cao hơn.
Đầu tuần, USD/JPY đã bứt phá mạnh mẽ nhờ loạt tin tức nội địa xoay quanh Ngân hàng Trung ương Nhật Bản. Các báo cáo cho thấy Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã thúc giục Thống đốc BOJ Kazuo Ueda tạm dừng các đợt tăng lãi suất tiếp theo.
Đồng thời, việc bà đề cử hai học giả được xem là ủng hộ chính sách nới lỏng tiền tệ, những người theo chủ nghĩa reflationist (tái lạm phát), vào ban điều hành BOJ đã khiến thị trường đặt dấu hỏi về tốc độ và quy mô bình thường hóa chính sách của ngân hàng trung ương Nhật Bản. Những diễn biến này dẫn đến một đợt ép giá ngắn hạn đẩy cặp tỷ giá lên cao hơn, tạo ra một cú squeeze ngoạn mục.

Tuy nhiên, đà tăng này nhanh chóng bộc lộ tính thiếu bền vững và bắt đầu quá trình đảo ngược. Trong phát biểu gần đây, Thống đốc Ueda đã khẳng định BOJ vẫn đang xem xét kỹ lưỡng dữ liệu để quyết định liệu có nâng lãi suất sớm nhất vào cuộc họp tháng 3 hoặc tháng 4 hay không, một sự xác nhận quan trọng về lập trường thắt chặt.
Kết hợp với chỉ số lạm phát cốt lõi tại Tokyo được công bố hôm nay cao hơn dự báo một chút, cụ thể là chỉ số core CPI tăng 1,8% so với cùng kỳ năm trước so với dự báo 1,7% và chỉ số core-core CPI loại trừ thực phẩm tươi và năng lượng tăng từ 2,4% lên 2,5%, đã giúp duy trì kỳ vọng thắt chặt chính sách. Nhờ đó, tâm lý thị trường chuyển biến, khiến động thái tăng giá ban đầu dần được đảo ngược và đưa USD/JPY trở lại vùng 155,65 trong phiên giao dịch châu Á.
Nhưng yếu tố then chốt và có sức nặng hơn cả lại nằm ở bên ngoài biên giới Nhật Bản. Bối cảnh toàn cầu đang ngày càng trở nên kém thuận lợi cho các giao dịch carry trade và tài sản giá cao. Nếu tín hiệu từ thị trường trái phiếu tiếp tục chỉ ra sự chậm lại của tăng trưởng danh nghĩa, thì các động lực nội địa ban đầu có nguy cơ bị lấn át hoàn toàn, đẩy rủi ro hướng xuống đáng kể cho USD/JPY và các cặp yên Nhật khác.
Các nhà phân tích của ngân hàng Commerzbank nhận định rằng, bất chấp những tín hiệu tạm thời từ chính trị, xu hướng dài hạn của USD/JPY vẫn phụ thuộc vào chênh lệch lãi suất xuyên Thái Bình Dương, và bất kỳ dấu hiệu suy yếu nào từ nền kinh tế Mỹ cũng sẽ tác động mạnh đến cặp tiền này.
Một phần của sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt này đến từ câu chuyện đang hình thành xung quanh trí tuệ nhân tạo, thứ từng được kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích năng suất vĩ đại. Đầu tuần, một báo cáo từ Citrini Research đã gây chấn động khi cảnh báo sự lạc quan thái quá về AI có thể đang đánh giá quá cao xung lực tăng trưởng ngắn hạn, trong khi đánh giá thấp tác động tiêu cực từ việc lao động bị thay thế.
Báo cáo này còn đặc biệt chỉ ra nguy cơ cho ngành gia công phần mềm Ấn Độ, nơi giá trị đề xuất lập trình viên Ấn Độ có chi phí thấp hơn nhiều so với đồng nghiệp Mỹ có thể sụp đổ trước sự trỗi dậy của các tác nhân AI với chi phí biên chỉ ngang giá điện. Ngay lập tức, thị trường phản ứng dữ dội khi chỉ số NSE Nifty IT của Ấn Độ đã giảm mạnh nhất kể từ tháng 8 năm 2023, xóa sổ hơn 54 tỷ đô la vốn hóa thị trường.

Luận điểm này bất ngờ được tiếp oxy bởi một động thái thực tế từ doanh nghiệp lớn. Đêm qua, công ty công nghệ tài chính Block do Jack Dorsey sáng lập đã công bố kế hoạch cắt giảm hơn 4.000 việc làm, tương đương gần một nửa lực lượng lao động khoảng 10.000 người, và liên kết trực tiếp quyết định này với hiệu quả vượt trội từ công nghệ AI.
Bản thân Jack Dorsey chia sẻ rằng bước tiến của các mô hình AI vào tháng 12 năm ngoái đã trở nên thông minh hơn một cách vượt bậc, mở ra khả năng ứng dụng vào hầu hết mọi hoạt động và cho phép công ty tái cấu trúc triệt để.
Phản ứng của thị trường mới là điều đáng nói và tạo ra một tín hiệu không mấy dễ chịu: nhà đầu tư đã phản ứng tích cực, đẩy giá cổ phiếu Block tăng vọt tới 27% trong giao dịch sau giờ. Điều này tạo động lực mạnh mẽ cho các doanh nghiệp khác noi theo, biến những gì từng được ca ngợi là bùng nổ năng suất nhờ AI thành cắt giảm lực lượng lao động quy mô lớn và mở rộng biên lợi nhuận doanh nghiệp.

Nhiều chuyên gia từ Reuters và Bloomberg đã nhận định đây là khoảnh khắc then chốt trong kỷ nguyên AI, nơi hiệu quả công nghệ đang dịch chuyển từ những lời đồn thổi hào nhoáng sang thực tế cắt giảm chi phí lao động đầy khắc nghiệt. Ý tưởng rằng AI cuối cùng có thể làm giảm tăng trưởng thu nhập và nhu cầu tiêu dùng, thay vì chỉ đơn thuần thúc đẩy năng suất, đang dần trở nên phổ biến trong giới phân tích và bắt đầu được thị trường phản ánh.
Thị trường trái phiếu dường như đã nhận ra và phản ánh rõ ràng những lo ngại ngày càng gia tăng này. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đã giảm trên toàn bộ đường cong, với hiện tượng bull flattening rõ nét khi lợi suất kỳ hạn dài giảm mạnh hơn lợi suất ngắn hạn. Đây là một tín hiệu kinh điển và vô cùng đáng tin cậy của kỳ vọng tăng trưởng danh nghĩa đang được điều chỉnh giảm một cách có hệ thống. Thị trường đang đặt dấu hỏi ngày càng lớn về sức bền của động lực tăng trưởng Mỹ, yếu tố từng hỗ trợ lợi suất cao hơn, khẩu vị rủi ro mạnh mẽ và đồng đô la vững giá trong giai đoạn đầu năm.

Quan trọng hơn cả, hiện tượng này không chỉ giới hạn ở Mỹ, mà đường cong lợi suất tại các thị trường phát triển khác trên thế giới cũng đang phẳng hóa một cách rộng khắp. Mặc dù cơ chế vận động có thể khác nhau giữa các quốc gia, nhưng điểm chung rõ ràng nhất là sự sụt giảm nhanh chóng của kỳ vọng tăng trưởng trên phạm vi toàn cầu. Điều này cho thấy đây là một vấn đề mang tính hệ thống, một sự điều chỉnh lớn về mặt nhận thức, chứ không phải là một sự kiện riêng lẻ xảy ra tại một quốc gia.

Wells Fargo trong báo cáo triển vọng tháng 2 cũng lưu ý rằng, mặc dù nền kinh tế Mỹ vẫn đang mở rộng nhờ tiêu dùng và đầu tư vào AI, thị trường lao động vẫn còn xa mới đạt trạng thái sôi động, và khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cắt giảm lãi suất vào tháng Ba là rất thấp, càng làm phức tạp thêm bức tranh vĩ mô vốn đã nhiều biến số.
Chính lúc này, rủi ro đối với đồng yên Nhật và các giao dịch carry trade trở nên rõ nét và cấp bách hơn bao giờ hết. Khi chênh lệch lợi suất giữa Nhật Bản và phần còn lại của thế giới bắt đầu thu hẹp một cách bền vững, khả năng đồng yên Nhật mạnh lên sẽ gia tăng đáng kể. Điều này tự nó đã làm tăng chi phí duy trì các vị thế bán yên Nhật, vốn là nền tảng của carry trade.
Nhưng còn một tầng rủi ro thứ hai, tinh vi và có sức công phá lớn hơn: lĩnh vực công nghệ - động lực chính của đà tăng tài sản rủi ro trong nhiều năm qua, nhưng lại đang bộc lộ dấu hiệu mất đà rõ rệt. Ngay cả kết quả kinh doanh được coi là vượt trội và bùng nổ của Nvidia đầu tuần cũng không thể tạo ra được đà tăng bền vững cho thị trường, thậm chí cổ phiếu của công ty được mệnh danh là hình mẫu của AI còn bị bán tháo mạnh sau khi báo cáo được công bố. Sự dẫn dắt của nhóm cổ phiếu công nghệ không còn giữ được sự rõ ràng và uy tín như trước.

Trong bối cảnh đó, dòng vốn đã bắt đầu xoay chiều sang các tài sản mang tính chu kỳ tại châu Âu và châu Á, ngoại trừ Trung Quốc, đẩy các chỉ số chứng khoán của những khu vực này lên các mức kỷ lục mới khi nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội tại những thị trường từng bị lãng quên. Sự xoay chiều này đã góp phần thúc đẩy mạnh mẽ đà tăng của các cặp tiền yên chéo, khi dòng vốn toàn cầu đổ vào những thị trường được cho là có tiềm năng tăng trưởng bắt kịp.
State Street nhận định đồng yên Nhật đang ở mức rất rẻ so với giá trị hợp lý dài hạn và dự báo nó có thể mạnh lên về vùng 140 đến 145 vào cuối năm, dù trước mắt vẫn còn yếu do chênh lệch lãi suất.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn và then chốt nhất lúc này là liệu đà vượt trội của nhóm tài sản chu kỳ có thể duy trì được tính bền vững hay không, nếu như thị trường trái phiếu đang đúng về triển vọng tăng trưởng toàn cầu chậm lại. Nếu đường cong lợi suất đang phẳng hóa bởi vì kỳ vọng tăng trưởng danh nghĩa đang bị đánh giá thấp hơn một cách có hệ thống, thì bối cảnh hỗ trợ cho nhóm tài sản chu kỳ sẽ trở nên mong manh và suy yếu nhanh chóng.
Tăng trưởng toàn cầu mạnh mẽ chính là nguồn oxy duy trì sự sống cho những giao dịch này, nếu oxy ngày càng loãng đi, toàn bộ lý do tồn tại của chúng cũng sẽ tan biến một cách nhanh chóng và khó lường.
Hiện tại, những diễn biến này vẫn có thể chỉ đang ở giai đoạn đầu của câu chuyện và chịu sự chi phối bởi tâm lý thị trường. Nhưng nếu thị trường trái phiếu thực sự đang báo hiệu một điều gì đó mang tính thực chất và sâu sắc hơn về triển vọng ảm đạm của kinh tế toàn cầu, thì rủi ro giảm giá đối với các cặp tiền yên Nhật và các tài sản nhạy cảm với chu kỳ kinh tế có thể gia tăng một cách đáng kể, thậm chí là rất mạnh mẽ, đặc biệt khi xét đến việc nhiều giao dịch trong số này đã chạy quá xa và vị thế thị trường đang ở trạng thái căng giãn tột độ.
Thử thách gần nhất và có tính quyết định cho luận điểm này sẽ đến rất sớm, ngay trong tuần tới. Hoa Kỳ sẽ công bố một loạt dữ liệu thị trường lao động vô cùng quan trọng, mà tâm điểm là báo cáo việc làm phi nông nghiệp tháng 2. Nếu thị trường trái phiếu đang đúng khi dự báo về một sự tăng trưởng chậm lại, thì dữ liệu việc làm sắp tới sẽ hoặc là xác nhận một cách mạnh mẽ tín hiệu đó, hoặc sẽ buộc thị trường phải có một sự điều chỉnh lại toàn bộ các kỳ vọng.
Trong bối cảnh đầy biến động và rủi ro như hiện nay, câu hỏi đặt ra cho các nhà đầu tư là liệu đây có thực sự là một môi trường phù hợp để lao vào mở các vị thế bán khống đồng yên Nhật mới hay không, nhất là khi nhiều cặp tiền đã chạy một mạch quá xa và thị trường đang cực kỳ nhạy cảm với bất kỳ tin tức tiêu cực bất ngờ nào?

Về mặt phân tích kỹ thuật, trên biểu đồ khung thời gian 4 giờ, đợt phá vỡ tăng giá đầu tuần của cặp USD/JPY đã chững lại một cách rõ ràng tại mức kháng cự mạnh 156,83. Giá đã thiết lập một đỉnh thấp hơn vào ngày thứ Năm trước khi suy yếu và giảm nhẹ trở lại trong phiên giao dịch châu Á hôm nay.
Mô hình giá đang hình thành khá giống với mẫu hình vai đầu vai, nhưng do thiếu sự xác nhận và theo sau rõ ràng mặc dù đã có lúc phá vỡ đường viền cổ, độ tin cậy của tín hiệu này cần được đánh giá một cách hết sức thận trọng.
Về phía giảm, mức hỗ trợ 155,65 đã được thị trường kiểm tra nhiều lần và cho thấy tầm quan trọng. Lần phá vỡ bền vững duy nhất bên dưới mốc này chỉ đưa giá chạm đến 155,35 trước khi lập tức đảo chiều tăng trở lại. Đây là những ngưỡng kỹ thuật quan trọng nhất cần theo dõi trong ngắn hạn, cùng với điểm giao nhau giữa đường xu hướng tăng từ ngày 17 tháng 2 và đường xu hướng giảm từ ngày 23 tháng 1 nằm ở khu vực giữa hai mốc này. Một sự phá vỡ thành công và bền vững khu vực hỗ trợ chiến lược này sẽ mở ra cánh cửa cho một đợt giảm sâu hơn, với các mốc hỗ trợ tiếp theo lần lượt là 155 và 154.
Ngược lại, nếu áp lực giảm giá bất ngờ dịu bớt, điều hoàn toàn có thể xảy ra trong bối cảnh cuối tháng khi dòng tiền và các giao dịch tất toán thường chi phối thị trường thay vì các yếu tố cơ bản, thì mức kháng cự gần nhất là đường trung bình động 50 ngày quanh vùng 156. Khu vực 156,50 cũng đã thu hút được sự quan tâm của thị trường trong những phiên gần đây, trước khi mức đỉnh 156,83 tiếp tục là mục tiêu hướng tới của phe mua.
Các chỉ báo dao động kỹ thuật cũng phản ánh một cách trung thực tình trạng giá đang dao động ì ạch và thiếu động lực. Chỉ báo RSI với chu kỳ 14 liên tục tạo ra các đỉnh thấp hơn và hiện đang lơ lửng ngay trên mức trung lập 50, cho thấy đà tăng đang suy yếu. Trong khi đó, chỉ báo MACD đã cắt xuống dưới đường tín hiệu và tiếp tục duy trì xu hướng giảm, mặc dù vẫn đang nằm trong vùng giá trị dương. Động lượng tăng đang dần phai nhạt, nhưng phe bán vẫn chưa thực sự giành được quyền kiểm soát hoàn toàn thị trường để có thể tự tin mở các vị thế mới.