Giá vàng bốc hơi 100 USD sau cú sốc Hormuz: Điều gì đang thực sự chờ đợi phía trước?

Giá vàng thế giới vừa trải qua một phiên giao dịch lịch sử khi có lúc vọt lên sát 5.420 USD/ounce, trước khi lao dốc không phanh, bỏ lại phía sau những câu hỏi lớn về sự bền vững của đà tăng trong bối cảnh chiến tranh Trung Đông có nguy cơ lan rộng.

Cú sốc từ eo biển Hormuz và màn đáp trả của thị trường dầu

Sáng sớm ngày 3/3/2026, thị trường tài chính toàn cầu đã thức giấc với một tin tức gây chấn động: Mỹ và Israel mở rộng các cuộc không kích nhằm vào Iran, đẩy căng thẳng tại Trung Đông lên một nấc thang nguy hiểm mới.

Tâm điểm chú ý đổ dồn về eo biển Hormuz, con đường huyết mạch mà qua đó khoảng 20% lượng dầu thô và 20% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới đi qua. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã lên tiếng cảnh báo sẽ “thiêu rụi” bất kỳ tàu thuyền nào cố gắng đi qua vùng biển này, khiến hoạt động vận tải biển gần như tê liệt, với khoảng 150 tàu bị mắc kẹt ngay trong khu vực.

Phản ứng dây chuyền diễn ra nhanh như một cú sốc điện, Saudi Arabia buộc phải đóng cửa nhà máy lọc dầu lớn nhất trong nước sau một vụ tấn công bằng máy bay không người lái. Qatar tuyên bố tạm dừng sản xuất LNG và chuẩn bị kích hoạt các điều khoản bất khả kháng đối với các lô hàng.

Trong bối cảnh đó, giá dầu Brent ngay lập tức bùng nổ. Phiên giao dịch ngày 2/3 chứng kiến mức tăng chóng mặt lên tới 13%, chạm 82,37 USD/thùng - cao nhất kể từ tháng 1/2025, trước khi khép lại với mức tăng 6,7%, dừng tại 77,74 USD/thùng.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là phần lớn đà tăng chỉ diễn ra trong những phút đầu tiên của phiên mở cửa, sau đó thị trường đã để mất một nửa mức tăng. Các nhà phân tích kỹ thuật nhận định, giá dầu Brent đang đối mặt với ngưỡng kháng cự mạnh giữa mức đỉnh năm 2025 và mức đỉnh tháng 8/2022. Sự sụt giảm về cuối phiên cho thấy dòng tiền mua đuổi không còn mạnh mẽ, và thị trường đang bước vào trạng thái chờ đợi, dao động trong biên độ 76-80 USD/thùng cho đến khi có thêm tín hiệu rõ ràng về leo thang hay hạ nhiệt.

JPMorgan Chase đưa ra một cảnh báo đáng sợ: chỉ cần một sự gián đoạn kéo dài ba đến bốn tuần đối với giao thông qua eo biển Hormuz cũng có thể buộc các nhà sản xuất vùng Vịnh phải ngừng khai thác và đẩy giá dầu Brent vượt mốc 100 USD/thùng.

Trong khi đó, một phân tích gần đây từ tờ The Economist cảnh báo căng thẳng tại đây có thể làm đội chi phí vận tải năng lượng toàn cầu lên cao, với phí bảo hiểm tăng vọt và các tàu chở dầu buộc phải đi đường vòng qua mũi Hảo Vọng.

Vàng - “bến đỗ” an toàn hay “cơn bão” ngắn hạn?

Trong khi dầu là tài sản chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất, vàng mới là thước đo tâm lý lo sợ của thị trường. Giá vàng giao ngay (XAU/USD) đã có cú bứt phá ngoạn mục lên trên 5.400 USD/ounce, thậm chí chạm mức 5.419 USD, cao nhất một tháng qua, trước khi bất ngờ lao dốc. Chỉ trong tích tắc, giá đã mất hơn 100 USD, lùi về quanh 5.322 USD/ounce. Mức đóng cửa của hợp đồng vàng tương lai giao tháng 4/2026 là 5.343,3 USD/ounce, tăng 1,8% so với phiên trước đó.

Diễn biến này phản ánh một hiện thực rõ ràng: vàng đang được nâng đỡ bởi dòng tiền tìm nơi trú ẩn, nhưng chưa đủ sức bùng nổ thành một cuộc truy đuổi bằng mọi giá. Bức tranh từ thị trường quyền chọn (options) càng củng cố thêm nhận định này.

Các chỉ số rủi ro đảo chiều (risk reversals) kỳ hạn một tuần vẫn ở mức âm, cho thấy giới đầu tư vẫn sẵn sàng trả phí để bảo vệ danh mục trước nguy cơ giảm điểm ngắn hạn. Trong khi đó, các hợp đồng kỳ hạn một tháng lại có tín hiệu tích cực, với nhu cầu mua call (quyền chọn mua) vượt trội so với put (quyền chọn bán). Điều này hé lộ một chiến lược rõ ràng từ các tổ chức lớn: họ đang định vị cho một xu hướng tăng trong trung hạn, nhưng vẫn đồng thời trang bị đầy đủ “áo giáp” để chống đỡ những cú sốc trước mắt.

Các chuyên gia từ TD Securities nhận định, vàng được hưởng lợi từ sự bất ổn địa chính trị, khẩu vị rủi ro suy giảm và mối lo ngại về lạm phát do chi phí năng lượng leo thang. ING cũng đồng quan điểm, cho rằng một sự cố tràn lan hoặc gián đoạn nguồn cung năng lượng sẽ thúc đẩy vàng thông qua giá dầu cao hơn, kỳ vọng lạm phát tăng và lợi suất thực bị kiềm chế.

Tuy vậy, ING cũng đưa ra một lưu ý thận trọng: nếu xung đột kéo dài, lạm phát phi mã có thể buộc các ngân hàng trung ương duy trì lãi suất cao, qua đó làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng và gây áp lực lên giá.

Về mặt kỹ thuật, giá vàng vẫn đang nằm trên đường trung bình động 10 và 20 ngày, quanh 5.200 và 5.100 USD, một tín hiệu tích cực cho xu hướng dài hạn. Tuy nhiên, việc hình thành mô hình nến “spinning top” - nến có thân nhỏ và bóng dài, ngay sát ngưỡng 5.400 USD cho thấy sự do dự của thị trường. Ngưỡng hỗ trợ gần nhất hiện nằm tại 5.270 USD, và quan trọng hơn là vùng 5.200 USD, nơi dòng tiền bắt đáy có thể sẽ quay trở lại. Một sự bứt phá bền vững trên mốc 5.400 USD nhiều khả năng sẽ cần một chất xúc tác leo thang rõ ràng hơn nữa từ khu vực Trung Đông.

Phân kỳ bạc - vàng và câu chuyện về dòng vốn

Một điểm nhấn đáng chú ý khác trong phiên giao dịch vừa qua là sự phân kỳ giữa vàng và bạc. Trong khi vàng tăng mạnh, giá bạc giao ngay lại bất ngờ lao dốc 3,6% xuống 90,6 USD/ounce. Sự khác biệt này cho thấy dòng vốn đang đổ dồn vào “nơi trú ẩn cuối cùng” là vàng, thay vì các kim loại có tính chất công nghiệp và nhạy cảm với chu kỳ kinh tế như bạc. Đây là một tín hiệu cho thấy thị trường đang định giá cho một kịch bản rủi ro hệ thống, thay vì chỉ đơn thuần là một cú sốc giá dầu nhất thời.

Phản ứng từ các ngân hàng trung ương và chính sách tiền tệ

Giá dầu leo thang cũng ngay lập tức tác động lên kỳ vọng về chính sách tiền tệ. Xác suất Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất ba lần trong năm 2026 đã giảm từ gần 50% xuống chỉ còn 20% chỉ trong vòng một tuần. Thị trường tiền tệ cũng thu hẹp đáng kể kỳ vọng nới lỏng tại Anh và Khu vực đồng tiền chung châu Âu. Nguyên nhân đến từ lo ngại rằng giá năng lượng cao sẽ làm sống lại áp lực lạm phát, khiến các ngân hàng trung ương phải duy trì lập trường “diều hâu” lâu hơn.

Trong bối cảnh đó, chỉ số đồng USD (DXY) đã tăng vọt 1% lên gần 98,7 điểm, và theo lẽ thông thường, đồng bạc xanh mạnh lên sẽ gây sức ép lên vàng. Tuy nhiên, như đã thấy, sức mua từ kênh trú ẩn an toàn đã đủ mạnh để vô hiệu hóa yếu tố này, một minh chứng cho thấy sự lo lắng của thị trường đang ở mức cực kỳ cao.

Triển vọng: “Cơn gió ngược” hay “cơn bão hoàn hảo”?

Như vậy, bức tranh thị trường hiện tại được vẽ nên bởi hai gam màu tương phản. Một mặt, giá dầu tăng cao và bất ổn địa chính trị là “cơn gió thuận” mạnh mẽ đưa vàng lên cao. Mặt khác, việc giá dầu không thể duy trì ở mức đỉnh, sự thận trọng từ thị trường quyền chọn và sự phục hồi của đồng USD đang tạo ra “cơn gió ngược” đáng kể.

Các nhà phân tích của SP Angel nhận định rằng sự phân mảnh địa chính trị ngày càng tăng đang khiến các ngân hàng trung ương của khối BRICS cắt giảm nắm giữ tài sản bằng USD và chuyển sang vàng, một xu hướng được dự báo sẽ còn tiếp diễn. Điều này, cùng với nhu cầu từ các quỹ ETF vàng đang dần quay trở lại , có thể tạo ra một nền tảng vững chắc hơn cho giá vàng trong trung và dài hạn.

Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn còn bỏ ngỏ: liệu căng thẳng tại eo biển Hormuz có thực sự dẫn đến một cuộc chiến tranh năng lượng toàn diện? Câu trả lời nằm ở các quyết định chính trị trong những ngày tới. Nếu các cuộc tấn công chỉ dừng lại ở mức độ cảnh cáo, phần bù rủi ro sẽ nhanh chóng bị loại bỏ, kéo giá dầu và vàng đi xuống.

Ngược lại, nếu Hormuz bị phong tỏa trên thực tế, kịch bản dầu 100 USD và vàng tiến sát 5.600 USD, thậm chí cao hơn, hoàn toàn có thể xảy ra. Lúc đó, thị trường sẽ chuyển từ trạng thái “được nâng đỡ” sang “bùng nổ” thực sự.