Nhà đầu tư Nhật Bản bán tháo 3,07 nghìn tỷ yên trái phiếu ngoại trong tháng 2

Thị trường tài chính châu Á vừa ghi nhận một sự kiện đáng chú ý khi dữ liệu từ Bộ Tài chính Nhật Bản công bố cho thấy các nhà đầu tư nước này đã rút ròng 3,07 nghìn tỷ yên, tương đương 19,37 tỷ USD, khỏi thị trường trái phiếu nước ngoài trong tháng 2/2025. Đây là mức thoái vốn mạnh nhất kể từ tháng 10/2024, thời điểm ghi nhận con số 6,5 nghìn tỷ yên. Điều đáng nói, xu hướng này diễn ra trong bối cảnh thị trường trái phiếu toàn cầu có nhiều biến động phức tạp.

Bối cảnh thị trường và động lực đằng sau làn sóng bán tháo

Nguyên nhân chính được giới phân tích chỉ ra đến từ sự sụt giảm đáng kể của lợi suất trái phiếu Mỹ - kênh đầu tư ưa thích của các tổ chức tài chính Nhật Bản trong nhiều thập kỷ qua. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã giảm khoảng 27,9 điểm cơ bản trong tháng 2, đánh dấu mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 2/2025. Sự sụt giảm này khiến sức hấp dẫn của trái phiếu Mỹ suy yếu trong mắt các nhà đầu tư Nhật Bản, vốn nổi tiếng với chiến lược đầu tư thận trọng và nhạy cảm với chênh lệch lợi suất.

Bên cạnh đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) cũng ghi nhận xu hướng giảm trong bối cảnh thị trường phản ánh những lo ngại về triển vọng kinh tế Mỹ và tác động từ các chính sách thuế quan. Theo Yonhap Infomax, lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm đã có thời điểm giao dịch ở mức 1,3566%, giảm 1,98 điểm cơ bản trong phiên 26/2, trong khi lợi suất kỳ hạn 20 năm và 30 năm cũng đồng loạt đi xuống. Xu hướng này khiến thị trường nội địa trở nên hấp dẫn hơn tương đối so với các kênh đầu tư quốc tế.

Một điểm đáng chú ý khác là chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ). Những phát biểu của Thống đốc Kazuo Ueda về khả năng xem xét tăng lãi suất đã tạo ra những điều chỉnh trong kỳ vọng của thị trường. Khi lợi suất trái phiếu Nhật tăng do kỳ vọng thắt chặt chính sách tiền tệ, các nhà đầu tư có thêm động lực để đưa vốn về nước thay vì tìm kiếm cơ hội ở thị trường nước ngoài.

Phân tích chi tiết dòng vốn đầu tư

Xét về cơ cấu danh mục, các nhà đầu tư Nhật Bản đã thoái vốn 3,42 nghìn tỷ yên khỏi trái phiếu dài hạn nước ngoài - mức cao nhất trong 16 tháng qua. Tuy nhiên, điểm thú vị là họ lại mua ròng khoảng 352,1 tỷ yên trái phiếu ngắn hạn nước ngoài. Điều này cho thấy các nhà đầu tư vẫn muốn duy trì sự hiện diện nhất định trên thị trường quốc tế nhưng với kỳ hạn ngắn hơn, linh hoạt hơn để có thể dễ dàng điều chỉnh chiến lược khi tình hình thay đổi.

Trong khi đó, thị trường chứng khoán nước ngoài lại ghi nhận dòng tiền chảy vào từ Nhật Bản với mức mua ròng 642,1 tỷ yên, kéo dài đà mua ròng sang tháng thứ hai liên tiếp. Theo phân tích từ Barclays, hoạt động mua này được thúc đẩy bởi nhu cầu đầu tư thông qua chương trình NISA (Nippon Individual Savings Account) - chương trình đầu tư chứng khoán miễn thuế của chính phủ Nhật nhằm khuyến khích các hộ gia đình chuyển hàng nghìn tỷ yên tiền mặt thành đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Bảng 1: Dòng vốn đầu tư của Nhật Bản ra nước ngoài (tháng 2/2025)

Hành vi của các nhóm nhà đầu tư khác nhau

Đi sâu vào cơ cấu nhà đầu tư, số liệu cho thấy các ngân hàng Nhật Bản là nhóm bán ròng mạnh nhất với 3,14 nghìn tỷ yên trái phiếu dài hạn nước ngoài. Các công ty bảo hiểm nhân thọ và công ty quản lý đầu tư cũng lần lượt rút ròng 618,7 tỷ yên và 174,7 tỷ yên. Trong khi đó, các tài khoản ủy thác lại có động thái ngược chiều khi mua ròng 1,22 nghìn tỷ yên.

Sự khác biệt trong hành vi này phản ánh chiến lược và mục tiêu đầu tư khác nhau của từng nhóm. Trong khi các ngân hàng và công ty bảo hiểm thường có chiến lược đầu tư thận trọng, nhạy cảm với biến động lợi suất, thì các tài khoản ủy thác có thể đang tận dụng cơ hội từ những đợt điều chỉnh giá để gia tăng tỷ trọng.

Bức tranh toàn cảnh qua các kênh đầu tư khác

Trong khi tháng 2 chứng kiến làn sóng bán tháo trái phiếu, dữ liệu từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cho thấy bức tranh hoàn toàn khác trong tháng 1/2025. Cụ thể, các nhà đầu tư Nhật Bản đã mua ròng 279,4 tỷ yên trái phiếu Mỹ và 660,96 tỷ yên trái phiếu châu Âu. Đáng chú ý, họ mua 355,35 tỷ yên trái phiếu Đức và 321,69 tỷ yên trái phiếu Tây Ban Nha trong tháng đó.

Sự đảo chiều mạnh mẽ từ tháng 1 sang tháng 2 cho thấy tốc độ điều chỉnh danh mục đầu tư nhanh chóng của các tổ chức tài chính Nhật Bản trước những biến động của thị trường toàn cầu. Điều này càng được củng cố khi nhìn vào dữ liệu tuần qua: theo MNI, trong tuần kết thúc ngày 7/2, nhà đầu tư Nhật đã mua ròng 1.752,9 tỷ yên trái phiếu nước ngoài, nhưng chỉ hai tuần sau đó, xu hướng đã đảo chiều hoàn toàn.

Bảng 2: So sánh dòng vốn đầu tư trái phiếu của Nhật Bản theo thời gian

Mặc dù lợi suất trái phiếu Mỹ đã giảm mạnh trong tháng 2, nhưng tính đến giữa tháng 3, chỉ số này đã phục hồi khoảng 22,9 điểm cơ bản do giá dầu tăng cao làm dấy lên lo ngại về lạm phát. Điều này có thể tạo ra những điều chỉnh mới trong chiến lược đầu tư của các tổ chức tài chính Nhật Bản trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, thị trường đang theo dõi sát sao những đề xuất về gói chi tiêu cơ sở hạ tầng trị giá 500 tỷ euro và các biện pháp thúc đẩy kinh tế tại Đức, khiến lợi suất trái phiếu Đức tăng mạnh. Đây có thể là cơ hội hấp dẫn cho các nhà đầu tư Nhật Bản quay trở lại thị trường châu Âu trong bối cảnh lợi suất tại Mỹ có nhiều biến động.

Một yếu tố quan trọng khác là tác động từ chính sách thuế quan của Mỹ. Những lo ngại về kế hoạch áp thuế của chính quyền Tổng thống Donald Trump và tác động tiềm tàng đến tăng trưởng toàn cầu từ những biến dạng thương mại đã khiến các nhà đầu tư Nhật Bản thận trọng hơn với các tài sản rủi ro xuyên biên giới.

Kết luận

Đợt bán tháo trái phiếu nước ngoài lớn nhất 16 tháng của các nhà đầu tư Nhật Bản trong tháng 2/2025 phản ánh một sự điều chỉnh chiến lược quan trọng trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu đang có nhiều biến động. Sự kết hợp giữa lợi suất trái phiếu Mỹ suy giảm, lợi suất trong nước cải thiện và những bất ổn từ chính sách thương mại toàn cầu đã tạo ra một “cơn hoàn hảo” thúc đẩy dòng vốn dịch chuyển.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là dòng vốn vẫn tiếp tục chảy vào thị trường chứng khoán nước ngoài, đặc biệt thông qua kênh NISA, cho thấy các nhà đầu tư Nhật Bản vẫn duy trì khẩu vị rủi ro nhất định đối với các tài sản tài chính xuyên biên giới, nhưng có sự phân hóa rõ rệt giữa các loại tài sản.