NHNN phát hiện vi phạm kinh tế 562.468 tỷ đồng qua 618 cuộc thanh tra

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã triển khai 618 cuộc thanh tra từ đầu năm 2026, qua đó phát hiện tổng số tiền vi phạm về kinh tế hơn 562.468 tỷ đồng. Kết quả cho thấy nhiều điểm yếu vẫn tồn tại trong hoạt động cấp tín dụng, quản trị ngân hàng, kiểm soát sở hữu và định giá tài sản bảo đảm.

Đến nay, cơ quan quản lý đã ban hành kết luận đối với 438 cuộc thanh tra. Báo cáo sử dụng khái niệm “tổng số tiền vi phạm về kinh tế được phát hiện”, đồng thời chưa công bố phần giá trị đã thu hồi, xử lý tài chính hoặc chuyển sang cơ quan điều tra.

Mục lục

01

Lỗ hổng trong cấp tín dụng và sở hữu ngân hàng

02

Tài sản bảo đảm tiếp tục là điểm nóng

03

Giám sát tập trung vào nợ xấu và khách hàng lớn

04

Áp lực xử lý rủi ro tài chính vẫn lớn

Lỗ hổng trong cấp tín dụng và sở hữu ngân hàng

Một trong những vấn đề nổi bật là hiện tượng tận dụng kẽ hở để né tránh giới hạn cấp tín dụng cho một khách hàng và nhóm người có liên quan. Việc phân tán khoản vay hoặc điều chỉnh quan hệ sở hữu khiến mức độ tập trung tín dụng thực tế khó được phản ánh đầy đủ trên báo cáo của từng đơn vị.

Hoạt động thanh tra cũng ghi nhận dấu hiệu phân tán tỷ lệ sở hữu cổ phần qua nhiều tổ chức và cá nhân. Cách sắp xếp này làm phức tạp quá trình xác định chủ sở hữu hưởng lợi, quan hệ giữa cổ đông và khách hàng vay vốn, cũng như mức độ chi phối tại tổ chức tín dụng.

Những phát hiện trên có ý nghĩa lớn đối với công tác quản lý ngân hàng. Khi quan hệ sở hữu và tín dụng chồng chéo, rủi ro của một nhóm khách hàng có thể lan sang bảng cân đối của tổ chức tín dụng nhanh hơn dự kiến.

Tài sản bảo đảm tiếp tục là điểm nóng

Cơ quan thanh tra phát hiện rủi ro trong quá trình định giá và tiếp nhận tài sản bảo đảm, tập trung ở quyền sử dụng đất và quyền tài sản phát sinh từ các dự án. Giá trị tài sản, tình trạng pháp lý và khả năng xử lý khi khoản vay chuyển thành nợ xấu là ba yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tín dụng.

Một số khoản cấp tín dụng còn được điều chuyển nội bộ trước thời điểm thanh tra. Diễn biến này khiến việc theo dõi dòng vốn và xác định đơn vị chịu rủi ro cuối cùng trở nên phức tạp hơn.

Các kết luận thanh tra đã yêu cầu khắc phục sai sót, hoàn thiện quy trình cấp tín dụng và củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ. Trọng tâm xử lý nằm ở chất lượng thẩm định, giám sát sau giải ngân và cơ chế nhận diện quan hệ giữa khách hàng với người có liên quan.

Giám sát tập trung vào nợ xấu và khách hàng lớn

Trong năm 2026, Ngân hàng Nhà nước tăng cường theo dõi các khoản nợ xấu, nợ có khả năng chuyển nhóm và khách hàng có dư nợ biến động mạnh. Nhóm doanh nghiệp mới thành lập nhưng phát sinh dư nợ lớn cũng nằm trong diện giám sát.

Các chỉ tiêu được theo dõi gồm tăng trưởng tín dụng, trích lập dự phòng, lãi và phí phải thu, chất lượng báo cáo thống kê và mức độ tập trung dư nợ. Từ đầu năm, cơ quan quản lý đã hoàn thành 83 báo cáo giám sát vi mô và ban hành hơn 150 văn bản cảnh báo, lưu ý đối với các tổ chức tín dụng.

Ngân hàng Nhà nước đồng thời ban hành Sổ tay giám sát an toàn vĩ mô và xây dựng các ngưỡng giám sát cho toàn hệ thống. Công cụ này hỗ trợ phát hiện sớm rủi ro tích tụ trong tín dụng, thanh khoản và thị trường tài sản.

Áp lực xử lý rủi ro tài chính vẫn lớn

Việt Nam hiện tiếp tục thực hiện kế hoạch hành động gồm 17 nội dung liên quan đến phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Đây là một phần trong tiến trình xử lý các yêu cầu sau khi Việt Nam được đưa vào danh sách giám sát tăng cường của FATF từ tháng 6/2023.

Kết quả thanh tra năm 2026 cho thấy quy mô tín dụng tăng nhanh đang đi cùng yêu cầu kiểm soát chặt hơn đối với sở hữu, tài sản bảo đảm và dòng tiền giữa các bên liên quan. Việc xử lý 438 kết luận thanh tra sẽ tiếp tục tác động đến quá trình thu hồi tài chính, điều chỉnh quản trị và phân loại chất lượng tài sản tại các tổ chức tín dụng.