Giá vàng vượt đỉnh nhưng cổ phiếu ngành vàng vẫn "ngủ quên" với khoảng cách định giá kỷ lục

Trong khi giá vàng vật chất liên tục lập kỷ lục mới, cổ phiếu của chính những công ty đào vàng lại không theo kịp đà tăng. Sự chênh lệch này đang mở ra một cơ hội đầu tư đặc biệt mà các tổ chức tài chính lớn đang chỉ ra.

Tính đến ngày 10 tháng 02 năm 2026, thị trường tài chính toàn cầu đang chứng kiến một nghịch lý đầy thu hút: giá vàng giao ngay kiên cố duy trì trên ngưỡng tâm lý quan trọng 5.000 USD/ounce, dao động trong khoảng 5.050 – 5.070 USD, ghi nhận mức tăng hơn 70% so với cùng kỳ năm trước. Thế nhưng, điều trớ trêu là cổ phiếu của những công ty trực tiếp khai thác ra thứ kim loại quý giá này lại đang bị bỏ rơi phía sau, tạo nên một khoảng cách định giá được các chuyên gia đánh giá là ở mức kỷ lục.

Sự tách biệt giữa vàng vật chất (bullion) và cổ phiếu ngành khai thác (gold miners) không còn là một hiện tượng nhỏ mà đã trở thành chủ đề trung tâm trong các báo cáo phân tích của những tổ chức đầu tư lớn nhất thế giới.

Theo phân tích chuyên sâu mới nhất từ Steve Land, Quản lý Danh mục tại Franklin Templeton, đà tăng vũ bão của vàng xuất phát từ sự hội tụ của nhiều yếu tố vĩ mô. Các cuộc xung đột địa chính trị kéo dài, căng thẳng thương mại dai dẳng và sự bất ổn trong chính sách tài khóa tại các nền kinh tế trọng yếu đã và đang củng cố vững chắc vai trò “tài sản trú ẩn an toàn” hàng nghìn năm của vàng.

Tuy nhiên, câu chuyện sâu xa hơn, mang tính cấu trúc hơn, nằm ở những lỗ hổng trong hệ thống tiền tệ toàn cầu. Các mức nợ công chưa từng có, thâm hụt ngân sách kinh niên và một sự khoan dung ngầm định đối với lạm phát cao hơn mục tiêu đang dần làm xói mòn niềm tin vào giá trị lâu dài của các đồng tiền pháp định. Bối cảnh này tạo ra một nền tảng lý tưởng cho vàng tỏa sáng.

Hành trình lên đỉnh của vàng trong năm 2025 và đầu 2026 không phải không có những đoạn đường gập ghềnh. Giai đoạn cuối tháng 1/2026 chứng kiến một đợt điều chỉnh mạnh, mà theo Steve Land, một phần đáng kể đến từ hoạt động đầu cơ sử dụng đòn bẩy cao, đặc biệt tập trung tại thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, đợt điều chỉnh này được xem là lành mạnh và không làm đảo lộn các yếu tố cơ bản.

Ông Land nhấn mạnh rằng, vàng vẫn được hỗ trợ vững chắc bởi động lực cung-cầu ở trạng thái cực kỳ căng thẳng. Nguồn cung khai thác bị hạn chế trong khi nhu cầu vật chất lại liên tục tăng cao.

Trụ cột chính của nhu cầu đến từ các ngân hàng trung ương. Báo cáo mới nhất của Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council) công bố cuối tháng 01/2026 cho thấy một con số đáng kinh ngạc: các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đã mua ròng 863 tấn vàng trong năm 2025, một kỷ lục lịch sử và nhịp độ mua mạnh mẽ này vẫn được duy trì xuyên suốt quý 4.

Bên cạnh đó, dòng tiền đổ vào các quỹ ETF được hậu thuẫn bằng vàng vật chất cũng là một lực đẩy quan trọng. Chính những dòng tiền này đã tạo nên một nghịch lý thú vị: chúng đẩy giá vàng vật chất tăng vọt, nhưng lại không chảy trực tiếp vào cổ phiếu của các công ty khai thác.

Sự tách biệt này được minh họa rõ nét qua biểu đồ so sánh kéo dài từ năm 2000 đến tháng 2/2026. Trong khi chỉ số NYSE Arca Gold BUGS Index (đại diện cho các công ty khai thác vàng lớn) có tăng trưởng, nó hoàn toàn không theo kịp đà tăng hình parabol của giá vàng vật chất trong những năm gần đây.

Steve Land chỉ ra rằng, nhiều công ty khai thác hiện đang giao dịch ở các bội số định giá thấp hơn đáng kể so với trung bình lịch sử, với tỷ suất dòng tiền tự do (FCF yield) hấp dẫn và các chỉ số EV/Cash Flow đáng chú ý. Ước tính của Franklin Templeton cho thấy, định giá của các công ty khai thác đang tụt hậu khoảng 20% so với mức giá vàng spot trong vài năm qua.

Vậy, khoảng cách định giá khổng lồ này có hợp lý hay không? Câu trả lời từ Steve Land là một sự phủ nhận rõ ràng khi ông cho rằng sự chênh lệch này phản ánh một “nỗi ám ảnh lịch sử” hơn là thực tế kinh doanh hiện tại của ngành.

Nhiều nhà đầu tư vẫn không thể quên được những chu kỳ trước đây, khi ngành công nghiệp khai thác vàng chìm trong vòng xoáy của lạm phát chi phí, những quyết định đầu tư vốn sai lầm và tình trạng pha loãng cổ phiếu liên tục. Tuy nhiên, Land nhấn mạnh rằng bộ mặt ngành công nghiệp này đã thay đổi một cách căn bản. Các công ty hàng đầu hiện nay được quản lý với kỷ luật vốn chặt chẽ hơn, sở hữu bảng cân đối tài chính vững mạnh hơn và đang tập trung nhiều hơn vào việc trả lại giá trị cho cổ đông thông qua cổ tức và mua lại cổ phiếu.

Quan trọng hơn, ở mức giá vàng trên 5.000 USD/ounce, các công ty này đang thể hiện một đòn bẩy hoạt động cực kỳ mạnh mẽ. Điều này có nghĩa là tốc độ tăng trưởng thu nhập và dòng tiền tự do của họ đang vượt xa tốc độ tăng của chính giá vàng.

Số liệu thực tế từ các báo cáo tài chính quý gần đây là minh chứng không thể chối cãi. Quý 3 năm 2025 đã ghi nhận lợi nhuận kỷ lục tại nhiều nhà sản xuất lớn. Và quý 4/2025 thậm chí còn ấn tượng hơn, khi giá vàng trung bình trong quý đạt khoảng 4.150 USD/ounce, tăng mạnh khoảng 700 USD so với quý trước và tăng gần 1.500 USD so với cùng kỳ năm 2024.

Với mức giá này, doanh thu ngành được dự báo tăng khoảng 20% so với quý 3 và tăng tới 55% so với quý 4/2024. Trong khi đó, chi phí hoạt động được kiểm soát tốt, chỉ tăng dưới 10%, dẫn đến việc biên lợi nhuận được mở rộng một cách ngoạn mục.

Sự bùng nổ về dòng tiền mạnh mẽ, kết hợp với định giá hấp dẫn, đã thổi bùng lên làn sóng sáp nhập và mua lại (M&A) trong ngành. Các thương vụ này không chỉ giúp các công ty hợp nhất để tiết kiệm chi phí, mà còn là cách hiệu quả để thay thế trữ lượng đang cạn kiệt, mở khóa giá trị từ các mỏ mới và định vị cho sự tăng trưởng dài hạn. Hoạt động M&A sôi động chính là dấu hiệu cho thấy chính những người trong cuộc cũng nhận thấy giá trị nội tại to lớn đang bị thị trường bỏ qua.

Một câu hỏi quan trọng được đặt ra là: Liệu cổ phiếu ngành vàng có đủ sức chống chịu nếu giá vàng vật chất điều chỉnh giảm?

Steve Land tại Franklin Templeton đưa ra một đánh giá đáng chú ý. Ông thừa nhận rằng với mức giá cao hiện tại, sự thận trọng là cần thiết. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này được cho là có một “vùng đệm” an toàn đáng kể.

Theo ước tính của ông, giá vàng sẽ cần phải giảm xuống dưới ngưỡng khoảng 3.500 USD/ounce trước khi tình hình kinh tế của toàn ngành bắt đầu giống với các chu kỳ suy thoái đầy khó khăn trong quá khứ. Với mức giá hiện tại trên 5.000 USD, khoảng cách an toàn là rất lớn. Hơn nữa, mức giá cao cải thiện khả năng tiếp cận vốn, cho phép các công gia tăng đầu tư vào thăm dò và phát triển các dự án mới, từ đó củng cố triển vọng tăng trưởng dài hạn.

Tóm lại, bức tranh tổng thể cho năm 2026 vẽ nên một cơ hội đầu tư có tính hai mặt nhưng cực kỳ hấp dẫn. Một mặt, giá vàng vật chất tiếp tục được hỗ trợ bởi một loạt các yếu tố vĩ mô vững chắc, từ nhu cầu chiến lược của ngân hàng trung ương đến những lo ngại về sự bền vững tài khóa toàn cầu. Mặt khác, cổ phiếu của các công ty khai thác vàng – thứ lẽ ra phải là phương tiện hiệu quả nhất để tiếp cận đà tăng của vàng, lại đang bị định giá một cách dè dặt, tạo ra một khoảng cách lớn so với thực tế kinh doanh đang cực kỳ thịnh vượng của họ.

Sự kết hợp giữa bảng cân đối kế toán mạnh mẽ, kỷ luật vốn được cải thiện, dòng tiền tự do kỷ lục, làn sóng M&A sôi động và một vùng đệm an toàn rộng rãi đã tạo nên một trường hợp đầu tư thuyết phục. Trong một thế giới vẫn còn chứa đầy bất định, vàng và đặc biệt là những “người đào vàng” có vẻ đang sẵn sàng cho một hành trình mới, nơi mà khoảng cách định giá kỷ lục hiện tại có thể chính là không gian cho lợi nhuận vượt trội trong tương lai.