Hơn 230 triệu USD bốc hơi, 660 Nhà đầu tư "sập bẫy" lãi 20%/năm

Một mô hình đầu tư hứa hẹn lãi suất 20%/năm và tái sinh những thương hiệu bán lẻ đình đám của Mỹ đã sụp đổ, để lại hơn 230 triệu USD tổn thất và hàng trăm nhà đầu tư nhỏ lẻ trắng tay, trong một vụ kiện được SEC ví như “mô hình Ponzi” quy mô lớn.

Một giấc mơ về “kệ hàng vô tận” và những thương hiệu bán lẻ từng là biểu tượng của nước Mỹ như RadioShack, Pier 1 Imports hay Dressbarn đã biến thành cơn ác mộng đầu tư trị giá hơn 230 triệu USD.

Tại trung tâm của vụ bê bối này là Taino “Tai” Lopez, một doanh nhân nổi tiếng trên mạng xã hội với hình ảnh xe Lamborghini, biệt thự Beverly Hills và những lời khuyên làm giàu nhanh chóng. Công ty Retail Ecommerce Ventures (REV) do ông đồng sáng lập đã huy động số tiền khổng lồ từ ít nhất 660 nhà đầu tư, hứa hẹn lợi nhuận 20%/năm thông qua việc mua lại và chuyển đổi số các thương hiệu bán lẻ đang gặp khó khăn.

Tuy nhiên, thực tế được Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) vạch trần trong đơn kiện dân sự hồi tháng 9/2023 lại là một câu chuyện hoàn toàn khác: một mô hình Ponzi tinh vi, nơi tiền của nhà đầu tư mới được dùng để trả lãi cho nhà đầu tư cũ, trong khi không một công ty nào trong danh mục của REV thực sự có lãi.

Câu chuyện bắt đầu từ hình ảnh hào nhoáng của Tai Lopez. Ông tự xây dựng hình tượng một người đàn ông tự lập, từ hai bàn tay trắng với chỉ 47 USD trong tài khoản và sống trong nhà di động, vươn lên thành triệu phú nhờ “bí quyết” kinh doanh và tiếp thị.

Sự nổi tiếng của Lopez bùng nổ năm 2015 với video “Here in My Garage” trên YouTube và khóa học phát triển bản thân “67 Steps”. Ông tạo dựng một cuộc sống xa hoa, tổ chức tiệc tùng tại biệt thự thuê ở Beverly Hills, nơi thậm chí còn xuất hiện tỷ phú Mark Cuban trong một video, dù sau này Cuban khẳng định ông không phải bạn của Lopez và “không hài lòng lắm” với việc này. Chính hình ảnh thành công rực rỡ này đã trở thành chất xúc tác hoàn hảo cho bước đi tiếp theo của Lopez: kêu gọi đầu tư.

Năm 2019, Lopez cùng đối tác Alex Mehr, một kỹ sư từng đồng sáng lập ứng dụng hẹn hò được bán với giá 255 triệu USD, thành lập REV. Mục tiêu công khai của công ty là thâu tóm các thương hiệu bán lẻ đang phá sản hoặc gặp khó khăn như Dressbarn, Pier 1 Imports, Modell‘s Sporting Goods, Stein Mart, RadioShack, Linens ’N Things, và Franklin Mint, với giá rẻ, rồi biến chúng thành những “ngôi sao” thương mại điện tử.

Trong các buổi gặp gỡ nhà đầu tư, podcast, và hội nghị self-help, Lopez và Mehr liên tục vẽ ra viễn cảnh tươi sáng. Họ mô tả mô hình “endless aisle” (kệ hàng vô tận) của Amazon và hứa hẹn áp dụng nó cho các thương hiệu lâu đời này. Một bản trình bày kêu gọi đầu tư vào Pier 1 hứa hẹn rõ ràng: nhà đầu tư bỏ ra 1 triệu USD sẽ nhận lại 200.000 USD sau năm đầu tiên, tương đương lãi suất 20%.

Lời hứa hẹn hòa cùng uy tín được gây dựng từ trước đã thu hút hàng trăm nhà đầu tư nhỏ lẻ, phần lớn không phải là những chuyên gia tài chính sành sỏi. Họ bị thuyết phục bởi những thương hiệu quen thuộc và các khoản chi trả hàng tháng đều đặn ban đầu.

Sean Murphy, một nhà đầu tư ở Illinois, đã rót 175.000 USD, số tiền dành dụm cho học phí đại học của hai người con trai, sau khi xem các bài đăng của Lopez. Ông nhận được thẻ quà tặng Pier 1 trị giá 10.000 USD và các khoản thanh toán khoảng 1.000 USD mỗi tháng trong gần hai năm. John và Nadya Melton ở Maryland thậm chí đầu tư tổng cộng 1,43 triệu USD. Họ được trấn an bởi các buổi cập nhật trên Zoom, nơi Lopez và Mehr liên tục khẳng định doanh nghiệp “đang làm ăn phát đạt”.

Joseph Bertao, làm trong ngành xây dựng, nhớ lại thông điệp tại một buổi gặp ở Los Angeles: “Hãy đưa cho chúng tôi càng nhiều tiền càng tốt. Những thương vụ này đang bùng nổ và chúng tôi không mua kịp.” Ông đã mất khoảng 9 tỷ đồng (350.000 USD).

Tuy nhiên, bức tranh tài chính thực sự của REV hoàn toàn ảm đạm. Theo các cựu nhân viên và đơn kiện của SEC, không một công ty nào trong danh mục của REV thực sự có lãi. Thay vì tập trung khắc phục tình hình kinh doanh yếu kém của những thương hiệu đã mua, Lopez và Mehr lại dồn sức để gọi vốn cho thương vụ tiếp theo.

Theo cáo buộc của SEC, họ đã thực hiện một “trò chơi xếp chồng” tài chính: tiền từ các nhà đầu tư mới và từ doanh thu của một nhà bán lẻ này bị chuyển sang để bù đắp khoản thâm hụt của nhà bán lẻ khác và để trả “lợi nhuận” cho những nhà đầu tư đến trước - dấu hiệu điển hình của mô hình Ponzi.

SEC cáo buộc 112 triệu USD trong tổng số 230 triệu USD huy động được đến từ các đợt chào bán chứng khoán gian lận. Đáng chú ý, giám đốc vận hành của REV là Maya Burkenroad, em họ của Lopez, trước đó từng là giáo viên mầm non dạy thay và trợ lý tại một công ty giáo dục, không có kinh nghiệm quản lý phức tạp một tập đoàn bán lẻ đa quốc gia.

Sự sụp đổ bắt đầu vào cuối năm 2022 khi các khoản thanh toán hàng tháng đột ngột dừng lại. Các nhà đầu tư như John Melton nhắn tin hỏi Lopez về số phận khoản đầu tư của mình nhưng chỉ nhận được sự im lặng. Các thương hiệu bán lẻ mà REV “hồi sinh” lần lượt rơi vào tay chủ nợ.

Tháng 9/2023, SEC chính thức đệ đơn kiện dân sự, cáo buộc Lopez, Mehr và Burkenroad điều hành mô hình Ponzi, lừa dối nhà đầu tư và đã chiếm dụng trái phép 16,1 triệu USD tiền của công ty cho mục đích cá nhân. Đồng thời, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) cũng được cho là đã tiến hành một cuộc điều tra hình sự riêng rẽ về vụ việc.

Trong khi đó, trên podcast và mạng xã hội của mình, Tai Lopez gần như không đề cập đến sự sụp đổ của REV hay những khoản lỗ của nhà đầu tư. Một ngày sau khi bị SEC kiện, ông đăng một dòng trạng thái đầy ẩn ý trên X: “Đừng bao giờ tuyệt vọng... mọi thất bại đều là ngưỡng thử thách tâm lý.”

Hậu quả để lại là những tổn thất nặng nề về tài chính và tinh thần cho các nhà đầu tư. Nelson Rowe, 82 tuổi, một môi giới bất động sản đã nghỉ hưu, mất 300.000 USD - khoản tiền mà ông đã dành dụm cả đời. Ông chia sẻ: “Lopez trông có vẻ đáng tin. Câu chuyện nghe quá hấp dẫn. Họ có tất cả những thương hiệu đó.”

Sean Murphy giờ đây phải đối mặt với gánh nặng học phí đại học cho các con mà không có số tiền đã đầu tư. Đáng nói, phát ngôn viên của Alex Mehr cho biết bản thân Mehr cũng tin vào mô hình kinh doanh và đã đầu tư hơn 5 triệu USD tiền cá nhân, chịu thiệt hại lớn do “những cơn gió ngược vĩ mô hậu đại dịch”. Tuy nhiên, lời giải thích này không làm nhẹ đi những cáo buộc về hành vi gian lận có chủ ý.

Vụ việc của Tai Lopez và REV là một hồi chuông cảnh báo đanh thép. Nó phơi bày cách một câu chuyện hấp dẫn về “giấc mơ Mỹ”, được khuếch đại bởi sức mạnh của truyền thông xã hội và marketing cá nhân, có thể che giấu một cấu trúc tài chính rỗng tuếch và gian dối. Nó cảnh tỉnh các nhà đầu tư, đặc biệt là những người không chuyên, trước những lời hứa lợi nhuận cao bất thường và ổn định, bất chấp rủi ro thị trường.

Bài học từ sự sụp đổ của hơn 230 triệu USD và hàng trăm giấc mơ tan vỡ này vẫn còn nguyên tính thời sự, nhắc nhở rằng trong thế giới đầu tư, sự hào nhoáng bề ngoài và những lời hứa hẹn ngọt ngào không bao giờ có thể thay thế cho sự thận trọng, nghiên cứu kỹ lưỡng và những con số tài chính minh bạch.